Skarby w zbiorach CBR

Stroje dawnej Rzeczpospolitej

Żubka-Chmielewska, Zuzanna

Warszawa 2016

Publikacja została przygotowana na podstawie unikatowego albumu pt. „Les costumes du peuple polonais”, wydanego w 1841 r. w Paryżu autorstwa Leona Zienkowicza, znanego publicysty, przebywającego od 1831 r. na emigracji. Twórcą ręcznie kolorowanych litografii jest Jan Lewicki. Wysoka klasa rysunków pozwala do dzisiaj cieszyć oko bogactwem i szczegółowością detalu. Uwiecznione zostały stroje m.in. huculskie, kujawskie, kurpiowskie, wielkopolskie, wołyńskie, żmudzińskie. Kilka litografii zostało poświęconych także umundurowaniu wojska polskiego z 1831 r. Pozycja zawiera 39 litografii.

 

Folklor : tradycja i współczesność

pod red. R. Sitniewskiej, E. Wilczyńskiej i V. Wróblewskiej

Toruń 2016

Niniejszy tom studiów monograficznych, poświęcony szeroko pojętym zjawiskom folkloru, ma uzmysłowić czytelnikom, że badania folklorystyczne są potrzebną i ważną częścią antropologii kulturowej, ogarniającej różne okresy, nurty, środowiska i działania. W jej obszarze jest miejsce na tradycję i współczesność, na dawne obyczaje, obrzędy i wierzenia, ginące formy folkloru, jak też współczesne działania i przekonania, których naturalnym środowiskiem popularyzacji staje się Internet. Póki w człowieku istnieje potrzeba przynależności do jakiejś grupy, która będzie z nim dzielić pasje i poglądy o świecie, nierzadko wbrew oficjalnym sądom, dopóty istnieje w kulturze przestrzeń na folklor; folklor rozumiany jako zespół powtarzalnych wzorców komunikacyjnych – werbalnych, wizualnych, audialnych czy mieszanych, o określonej tematyce i zakresie funkcji społecznych. W tym kontekście za Stefanem Czarnowskim można powiedzieć, że „Folklor nie jest tylko tradycją”, lecz stałym, integralnym składnikiem kultury współczesnej.

 

Zaczęło się w Jeziornie … O wycinance i jej obecności we współczesnym projektowaniu

Śledziewski Antoni

Konstancin – Jeziorna 2015

W roku 2011 znany i ceniony kolekcjoner ludowych wycinanek Antoni Śledziewski, przekazał swe zbiory Konstancińskiemu Domowi Kultury. Album zawiera ich odwzorowanie, świadcząc o ponad półwiecznej fascynacji autora wycinankami ludowymi, które pozwoliło na zachowanie dla przyszłych pokoleń tej niezwykłej twórczości. Wprowadzenie autora przedstawia nam zresztą historię i genezę obecnie bardzo rzadko spotykanej tradycji, wycinania niesamowitych wzorów z papieru. Opublikowane wycinanki wykraczają poza obszar tutejszych okolic, bowiem znajdują się tu wycinanki kurpiowskie, garwolińskie, czy łowickie.

 

W kręgu polskiej tradycji i zwyczajowości

Rosiński Franciszek M. (red.)

Lublin 2015

Książka „W kręgu polskiej tradycji i zwyczajowości” wpisuje się w ważny obszar badań nad dziedzictwem kulturowym i rozwojem cywilizacyjnym. Jest wielowątkowym opracowaniem dotyczącym naszych zwyczajów, obyczajów i różnorodnych tradycji. Został w niej pokazany z jednej strony aspekt historyczny, z drugiej - wartości mogące stanowić oparcie dla współczesnego człowieka. Monografia stara się poszerzać dorobek naukowy o nową refleksję nad bogactwem i wielobarwnością polskiej tradycji i zwyczajowości.

 

Dlaczego wąż nie ma nóg? Zwierzęta w ludowych przekazach ustnych

Bartmiński Jerzy

Lublin 2015

Publikacja ta jest drugim tomikiem serii „Materiały etnolingwistyczne” i podobnie jak pierwszy, który dotyczył roślin, jest tematycznie związany ze Słownikiem stereotypów i symboli ludowych (SSiSL). Niniejszy zbiór oryginalnych zapisów terenowych stanowi jedno z jego źródeł. Szeroką formułą tematyczną „zwierzęta” obejmują tu zarówno zwierzęta domowe i dzikie, jak też ptaki, płazy, gady, ryby, a nawet owady, czyli to, co w ludowej wizji świata jest najczęściej określane mianem stworzenia. W zbiorze dokumentowane są teksty zróżnicowane gatunkowo, ułożone w bloki – generalnie zgodnie z konwencją przyjętą w dokumentacyjnej części artykułów hasłowych w SSiSL – od małych form gatunkowych, przez pieśni, prozę ludową do zapisów etnograficznych. Są to: zagadki, przysłowia, przepowiednie i wróżby, sennik, rymowanki, powinszowania noworoczne, kolędy bożonarodzeniowe i pastorałki, kolędy życzące, pieśni dożynkowe, pieśni i przyśpiewki weselne, pieśni miłosne i zalotne, pieśni rekruckie, sieroce, żartobliwe, ballady, pieśni pasterskie, kołysanki, legendy, podania, bajki, opowieści wierzeniowe i wspomnieniowe, opowieści żartobliwe, opowieści o snach, relacje potoczne, zapisy wierzeń i opisy praktyk, na koniec gry i zabawy.

 

Skanseny. Przewodnik turystyczny

Osip-Pokrywka Mirosław, Osip-Pokrywka Magdalena

Warszawa 2014

Powrót do tradycji staje się znakiem naszych czasów. A dzisiejsze skanseny to miejsca czarodziejskie. Starszym przypominają świat młodzieńczych lat, młodszym odkrywają nieznaną rzeczywistość przodków. Dzięki ogromnemu zaangażowaniu przewodników i ich doskonałemu przygotowaniu zwiedzanie muzeów na wolnym powietrzu jest dziś przyjemnością. A gdy odwiedzimy taką placówkę podczas jakiegoś wydarzenia, choćby żniw, dożynek czy jarmarku, to może to być prawdziwa uczta dla ciała i dla ducha...

Elementy dawnych dekoracji: wycinanki, hafty, meble, ozdoby ze słomy są wykorzystywane w nowoczesnym wzornictwie (znakomitym przykładem na to był choćby Pawilon Polski na Expo 2010 w Szanghaju). Staropolskie potrawy, zwyczaje i obrzędy są dziś doceniane znacznie bardziej niż kilkanaście lat temu, a w skansenach tętni życie. W kuźniach kuje się żelazo, w piecach chlebowych piecze się chleb według tradycyjnych przepisów, a w muzealnych kościółkach odprawiane są nabożeństwa. Warto ulec czarowi skansenów, zatrzymać się nad ocalonymi od zagłady, często w ostatniej chwili, eksponatami: dziecięcą kołyską, skrzynią posażną czy barwną wycinanką. To przecież część naszej tradycji.

 

Ziemiańskie święta i zabawy. Tradycje karnawałowe, ślubne, dożynkowe i inne

Pruszak Tomasz Adam

Warszawa 2012

Polacy słyną z zamiłowania do świętowania oraz z bogatych obyczajów. Źródłem wielu z nich jest kultura polskiego ziemiaństwa i arystokracji, a okazją są zwykle ważne daty roku liturgicznego oraz okoliczności życia rodzinnego. Autor niezwykle obrazowo opisuje jak obchodzono w przeszłości święta kościelne, szczególnie Zielone Świątki i Boże Ciało. Wiele uwagi poświęca również barwnym tradycjom świeckim i rodzinnym, wśród nich wystawnym ślubom, weselom, rozmaitym rocznicom, czy imieninom. Pasjonujące tradycje karnawałowe z hucznymi balami i zabawami w pałacach, dworach, a przede wszystkim w miejskich salonach obudzą niejedną tęsknotę za przeszłością. Opisy imponujących zwyczajów sylwestrowych, a także dożynek czy inauguracji jesiennych polowań oddadzą zatracony dziś, a wyjątkowy wówczas charakter świąt istniejących współcześnie. Wspaniałe zdjęcia wprowadzą czytelnika w nastrój tamtych czasów. Tomasz Adam Pruszak jest doktorem nauk humanistycznych, historykiem sztuki i kustoszem. Jego zainteresowania badawcze to głównie malarstwo polskie, dzieje rezydencji, kultura materialna oraz obyczaje ziemiaństwa i arystokracji polskiej XIX i 1. połowy XX w. Jest autorem artykułów i książek z dziedziny malarstwa polskiego oraz o tematyce szlachecko-ziemiańskiej.

 

Polskie hafty i koronki – zdobienia stroju ludowego

Piskorz-Branekova Elżbieta

Warszawa 2009

Kolejna publikacja z serii „Ocalić od zapomnienia”. Książka prezentuje hafty i koronki stanowiące element zdobniczy polskich strojów ludowych. Omówione one zostały w układzie regionalnym, w 25 dzielnicach historycznych naszego kraju.

Autorka, kustosz Muzeum Etnograficznego w Warszawie, opisuje tradycyjną kolorystykę, rodzaj używanych nici oraz surowiec, na którym haft wykonano. Znajdują się tu także informacje o stosowanych ściegach i profesjonalne rady dotyczące kompozycji haftów. Książka zawiera dwa słowniczki wyjaśniające pojęcia profesjonalne i określenia ludowe.

Publikacja jest bogato ilustrowana, Czytelnik znajdzie tu zarówno całe kompozycje jak i wybrane motywy czy też elementy większej całości. Staranna szata graficzna książki sprawia, że jest ona wprost bajecznie kolorowa, uświadamia nam niezwykłe bogactwo polskich zdobień.

 

Oprac. Aleksandra Szymańska

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Ta strona używa cookies. Korzystasz ze strony zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki lub urządzenia do przeglądania stron internetowych - treści dostępnej w internecie. Jeśli Twoje ustawienia zezwalają na zapisywanie cookie takowe są zapisywane.

Zrozumiałem